Koszykówka kobiet od momentu debiutu na igrzyskach olimpijskich zachwycała publiczność na całym świecie. Współzawodnictwo między narodami, epickie pojedynki na parkiecie oraz wybitne postaci w historii tej dyscypliny tworzą barwną opowieść o pasji, determinacji i triumfach. Poniżej przedstawiamy najważniejsze wydarzenia, które ukształtowały oblicze żeńskiej koszykówki na arenie olimpijskiej.
1976 Montreal – narodziny kobiecej rywalizacji
W roku 1976 w Montrealu kobieca koszykówka zadebiutowała jako pełnoprawna dyscyplina olimpijska. To wtedy po raz pierwszy zawodniczki rywalizowały o medale, a organizatorzy mierzyli się z wyzwaniem przygotowania systemu eliminacji oraz terminarza turnieju. Pojawiły się reprezentacje z czterech kontynentów, wśród których faworytkami uznawano drużyny ZSRR oraz USA.
W wielkim finale Związek Radziecki pokonał Stany Zjednoczone 107:100, wychodząc zwycięsko z morderczego pojedynku wyrównanej walki. Brązowy medal wywalczyła Czechosłowacja, a turniej od razu zwrócił uwagę mediów na wysoki poziom taktyczny i techniczny gier kobiet. Debiutancki turniej zapoczątkował okres dużej rywalizacji w ramach zimnej wojny, gdzie każda akcja na boisku była odbierana jako manifestacja siły państwowej.
1984 Los Angeles – pierwsze złoto USA i gwiazdy na topie
W LA w 1984 roku amerykańskie zawodniczki wreszcie sięgnęły po pierwsze złoto. Do obsady igrzysk nie dopuścił ich ZSRR, co stworzyło idealne warunki do dominacji reprezentantek Stanów Zjednoczonych. Podopieczne trenera Pat Summitt błyskawicznie zdobywały punkty, pokazując światu, jak wygląda ofensywa oparta na szybkim tempie i doskonałej obronie.
Na liście legend turnieju znalazły się takie nazwiska jak Anne Donovan czy Nancy Lieberman. Ich widowiskowe wsady i skuteczne rzuty zza linii 6,25 metra zapisały się złotymi zgłoskami w kronikach olimpijskich. To właśnie wtedy amerykańscy kibice uświadomili sobie, że program WNBA, który powstał dopiero w połowie lat 90., będzie oparty na profilach takich właśnie gwiazd.
1996 Atlanta – złota era WNBA
Igrzyska w Atlancie zostały określone mianem rewolucji w kobiecej koszykówce. Debiut ligi WNBA poprzedził niesamowity turniej olimpijski, podczas którego USA nie pozostawiły rywalkom większych szans. W składzie tej drużyny znalazły się ikony sportu: Teresa Edwards, Sheryl Swoopes, Dawn Staley czy Lisa Leslie. Każda z nich stanowiła symbol nowej jakości – kombinację siły, szybkości i inteligencji boiskowej.
Finałowa potyczka z reprezentacją Brazylii zakończyła się wynikiem 111:87. Turniej w Atlancie był pierwszym, podczas którego zawodniczki korzystały z masowego zainteresowania mediów i profesjonalnych kontraktów. Pojawiły się transmisje na żywo, magazyny sportowe poświęcały im pełne artykuły, a postacie takie jak Lisa Leslie zyskały status celebrytek.
2004 Ateny – dynamiczny marsz Australii
W stolicy starożytnej Grecji Australia po raz pierwszy zdobyła srebrny medal, przegrywając w finale z zespołem USA 74:96. Australijki, prowadzone przez rozgrywającą Suzy Batkovic, zachwycały szybkimi przejściami oraz niezwykłą skutecznością za trzy punkty. Tego dnia parkiet stał się sceną rywalizacji dwóch światów – półkuli północnej i południowej.
Reprezentacja Aussies przetarła szlaki dla późniejszych sukcesów, m.in. w Pekinie 2008 i Londynie 2012, gdzie zdobywały kolejne brązowe i srebrne medale. To właśnie w Atenach po raz pierwszy ujrzała światło dzienne generacja zawodniczek gotowych stanąć w szranki z potęgą USA.
2016 Rio de Janeiro – pojedynek pokoleń
Igrzyska w Rio stały pod znakiem zmiany warty. Młody zespół USA, prowadzony przez Sue Bird i Diana Taurasi, łączył w sobie doświadczenie z energią nowego pokolenia. W meczu finałowym rywalkami były Serbki – ekipa, która po raz pierwszy w historii awansowała tak wysoko. Choć ostatecznie Amerykanki triumfowały 101:72, to pojedynek z Belgrad słusznie określono jako symboliczny mecz pokoleń.
- Najwięcej punktów: Breanna Stewart – 21
- Asysty: Diana Taurasi – 7
- Zbiórki: Sylvia Fowles – 11
Turniej w Rio pokazał, że kobieca koszykówka rozwija się na wszystkich kontynentach, a percepcja tej dyscypliny najwyraźniej zmienia się z każdą edycją igrzysk.
2020 Tokyo – triumf gospodarzy i globalny rozkwit
Na przełomie lipca i sierpnia 2021 roku (Igrzyska określane jako Tokyo 2020) faworytem był zespół USA, ale to Japonki uczyniły tę imprezę wyjątkową. Dzięki fenomenalnej grze Rui Machidy oraz beztroskim akcjom Mone Inami gospodynie zaskoczyły Brazylijki w półfinale i po raz pierwszy w historii awansowały do finału. Ostatecznie dostały srebro, ale udowodniły, że siła zespołowości może równać się z indywidualnymi gwiazdami.
W finale Amerykanki wygrały 90:75, a MVP turnieju została Breanna Stewart. Zmagania w Tokio potwierdziły globalny rozkwit kobiecej koszykówki – na szczycie wciąż dominuje USA, ale kolejne kraje konsekwentnie wzmacniają swoje kadry, wprowadzając młode talenty i rozwijając szkolenie na bazie modeli europejskich oraz azjatyckich.
